نادانى را شامل مىشود . سه وباى ياد شده ، آفت تمام انسانيت و سرچشمه همه زشتىها و پستىها است . در اين ميان فقر مهم‌تر بوده و سبب اصلى بيشتر آفت‌ها و سختىها به شمار مىرود . ( و الصّبر شجاعة ) شكيبايى شجاعت و جهاد است . امام عليه السّلام هميشه با علم و تجربه از صبر و فوايد آن سخن مىگويد . ايشان خود صبر و پايدارى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و يارانشان در برابر آزار و شكنجه دشمنان اسلام را از نزديك شاهد بود . چنين صبرى اصل و اساس زنده ماندن و گسترش اسلام است و هيزم كفر و شرك بر صخره آن درهم شكست . اگر صبر و پايدارى آنان نبود هجرت ، بدر ، احد و احزاب روى نمىداد و در نتيجه اثرى از اسلام باقى نمىماند . ( و الزّهد ثروة و الورع جنّة ) زهد ثروت و ورع سپر نگه دارنده است . مقصود از زهد خويشتندارى در برابر حرام و مراد از ورع خوددارى از آن است . بنابراين عطف اين‌دو براى بيان و تفسير است . معناى عبارت چنين مىشود : پرهيزكار پاك ، از مردم بىنياز و از شرّ آنها در امان است ، زيرا او با عفت و پاكى خود به مقدار كم راضى و قانع بوده و از آزار ديگران خوددارى مىكند . قناعت گنج است و دست كشيدن از اذيت ديگران عفت و پاكى . در اين‌باره ، بارها به اجمال و تفصيل سخن گفته شد . « 1 » [ 4 - و قال عليه السّلام : « نعم القرين الرّضى و العلم وراثة كريمة . . . ] 4 - و قال عليه السّلام : « نعم القرين الرّضى و العلم وراثة كريمة

--> ( 1 ) . نك : همين شرح ، خطبه 191 ، فصل « پرهيزگارى » .